ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਫਲੋਰਾ
ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਦ ਇਕ ਰਾਤ ਚਿੱਟਾ, ਅਗਲੀ ਰਾਤ ਪੀਲਾ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਲਾਲ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਰੰਗ ਬਦਲ ਰਿਹਾ ਹੈ – ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਬਾਰੇ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਕਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਕੋਣ, ਦਿਨ ਦਾ ਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸਾਡਾ ਭਰਮ ਕਹਿ ਲਉ।
ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੇਕਰ ਚੰਦਰਮਾ ਉੱਪਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਉ ਅਤੇ ਦੇਖੋ ਕਿ ਇਹ ਕਿਹੜਾ ਰੰਗ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੇਖ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਅਸਮਾਨ ਦੇ ਨੀਲੇ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਧੁੰਦਲਾਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਜੇ ਰਾਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦ ਚਮਕਦਾਰ ਪੀਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਤੋਂ ਰਾਤ ਤੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦਾ ਰੰਗ ਚਿੱਟੇ ਤੋਂ ਪੀਲਾ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਲੇਟੀ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ? ਚੰਦ ਦਾ ਰੰਗ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
ਪੁਲਾੜ ਤੋਂ ਲਈਆਂ ਗਈਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੱਚੇ ਸੱੁਚੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ। ਉਹ ਸਲੇਟੀ ਰੰਗ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹੋ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਆਕਸੀਜਨ, ਸਿਲੀਕਾਨ, ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ, ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ ਅਤੇ ਐਲੂਮੀਨੀਅਮ ਹੈ।
ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਚੱਟਾਨਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਦੇਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਉਹ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਵਾਲਾਮੁਖੀ ਫਟਣ ਦੌਰਾਨ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਕੁਝ ਦੁਰਲੱਭ ਚੱਟਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜੈਤੂਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾਤਰ ਇੱਕ ਧੂੜ ਵਾਲਾ ਸਲੇਟੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰੰਗ ਇਸਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਖਣਿਜਾਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮੈਗਨੀਸ਼ੀਅਮ, ਆਇਰਨ ਅਤੇ ਕੈਲਸ਼ੀਅਮ, ਜੋ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ ਸਲੇਟੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਇੱਕ ਫਿਲਟਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਸੀਂ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ ਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੂਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਕਸਰ ਸੰਤਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਹਵਾ ਦੀ ਇੱਕ ਮੋਟੀ ਪਰਤ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਛੋਟੀਆਂ ਨੀਲੀਆਂ ਤਰੰਗਾਂ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਸੰਤਰੀ ਰੰਗ ਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹੈ।
ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਉੱਚਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਘੱਟ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਹ ਚਿੱਟਾ ਜਾਂ ਨੀਲਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਦਿਨ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਕਸਰ ਚਿੱਟਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹਾ ਇਸ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸੂਰਜ ਦੀ ਚਮਕਦਾਰ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ ਕੁਦਰਤੀ ਰੰਗ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੂਰਜ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਧੇਰੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਸਾਫ਼, ਚਿੱਟੀ ਦਿੱਖ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ। ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੂਰਜ ਦੂਰੀ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਡੁੱਬਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਚਮਕਦਾਰ ਵਸਤੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਪੀਲਾ ਜਾਂ ਸੰਤਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਇਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਧੂੜ, ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਣ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਦੇ ਕਣ ਨੀਲੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਖਿੰਡਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਤਰੰਗ-ਲੰਬਾਈ ਨੂੰ ਲੰਘਣ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿੱਘੀ ਚਮਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ‘ਬਲੱਡ ਮੂਨ’ ਦੀ ਦਿਲਚਸਪ ਘਟਨਾ ਵੀ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਚੰਦਰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਦੌਰਾਨ, ਧਰਤੀ ਸੂਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨੂੰ ਚੰਦਰਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਕੁਝ ਸੂਰਜ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਅਜੇ ਵੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਝੁਕਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖਿੰਡਦੀ ਹੈ।
ਲਾਲ ਰੋਸ਼ਨੀ, ਜੋ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਸਿੱਧੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਚੰਦਰਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਲਾਲ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ – ਜਿਸਨੂੰ “ਬਲੱਡ ਮੂਨ” ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਕੁਝ ਮਜ਼ੇਦਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ : ਇਤਾਲਵੀ ਫੋਟੋਗ੍ਰਾਫਰ ਮਾਰਸੇਲਾ ਗਿਉਲੀਆ ਪੇਸ ਨੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੇ 48 ਵਿਲੱਖਣ ਰੂਪਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸਪਿਰਲ ਮੋਨਟੇਜ ਵਿੱਚ ਬੰਦ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੇ ਲਾਲ ਤੋਂ ਵਾਈਬ੍ਰੈਂਟ ਬਲੂਜ਼ ਤੱਕ ਸਭ ਕੁਝ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ। ਰੰਗਾਂ ਦੇ 48 ਵਿਲੱਖਣ ਸ਼ੇਡਾਂ ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ 10 ਸਾਲ ਲੱਗੇ। ਹਰ ਚਿੱਤਰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਧਰਤੀ ਦੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ‘ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਦੀ ਦਿੱਖ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ।
SURJIT SINGH FLORA
6 Havelock Drive,
Brampton, ON
L6W 4A5 Canada
647-829-9397
About the Author
